Khi kê thuốc, bác sĩ không chỉ nghĩ về bệnh đang điều trị mà còn về mọi thứ khác đang diễn ra trong cơ thể bạn.
Nhưng họ chỉ biết những gì bạn nói.
Vì sao bệnh nền quan trọng
Ba cơ chế chính:
Thuốc có thể làm nặng bệnh sẵn có
Một số thuốc điều trị tốt cho vấn đề này nhưng lại ảnh hưởng xấu tới một tình trạng khác.
Bệnh nền ảnh hưởng tới cách xử lý thuốc
Đặc biệt với bệnh gan và thận, như đã nói ở bài riêng.
Chống chỉ định
Một số thuốc có chống chỉ định tuyệt đối với một số tình trạng.
Các nhóm bệnh nền cần khai báo
Bệnh tim mạch
Bao gồm bệnh mạch vành, suy tim, rối loạn nhịp, tăng huyết áp.
Nhiều nhóm thuốc có ảnh hưởng tới tim mạch và cần được cân nhắc.
Hen và bệnh phổi mạn tính
Một số nhóm thuốc có thể ảnh hưởng tới đường thở ở người có bệnh hô hấp.
Đây là thông tin cần khai báo kể cả khi bệnh đang ổn định.
Bệnh gan và thận
Ảnh hưởng tới liều của rất nhiều thuốc.
Tiểu đường
Một số thuốc ảnh hưởng tới đường huyết, và một số có thể che lấp dấu hiệu hạ đường huyết.
Động kinh
Một số thuốc có thể ảnh hưởng tới ngưỡng co giật.
Bệnh tuyến giáp
Glôcôm
Một số nhóm thuốc có chống chỉ định với một dạng glôcôm nhất định.
Đây là tình trạng hay bị quên khai báo vì người bệnh không nghĩ nó liên quan tới thuốc uống.
Phì đại tuyến tiền liệt
Một số thuốc có thể gây khó tiểu ở nam giới có tình trạng này.
Bệnh tự miễn và suy giảm miễn dịch
Rối loạn đông máu
Các thông tin khác cần khai
Tiền sử dị ứng thuốc
Quan trọng nhất. Kèm mô tả phản ứng cụ thể.
Tiền sử loét dạ dày hoặc xuất huyết tiêu hoá
Ảnh hưởng tới việc chọn một số nhóm thuốc, kể cả khi đã khỏi từ lâu.
Các phẫu thuật đã trải qua
Đặc biệt phẫu thuật đường tiêu hoá — nó có thể ảnh hưởng tới hấp thu thuốc.
Tiền sử phản ứng với thuốc mê
Đang mang thai, dự định có thai hoặc đang cho con bú
Tiền sử gia đình
Với một số tình trạng, tiền sử gia đình có ý nghĩa.
Bệnh đã khỏi có cần khai không
Nên khai. Một số tiền sử vẫn ảnh hưởng tới lựa chọn thuốc kể cả khi tình trạng hiện tại đã ổn.
Cách nói đơn giản: "Trước đây cháu từng bị..., giờ đã ổn rồi nhưng cháu nói để bác sĩ biết."
Làm sao nhớ hết
Cách hiệu quả nhất: chuẩn bị sẵn một tờ tóm tắt sức khoẻ cá nhân.
Nội dung
- Các bệnh đang có, kèm năm chẩn đoán.
- Các phẫu thuật đã trải qua, kèm năm.
- Dị ứng — thuốc gì, phản ứng gì.
- Danh sách thuốc đang dùng.
- Thực phẩm chức năng và thảo dược.
- Bác sĩ điều trị chính và cách liên hệ.
Giữ một bản trong ví và một bản trong điện thoại. Cập nhật khi có thay đổi.
Đưa tờ này ở đầu mỗi buổi khám hiệu quả hơn nhiều so với cố nhớ khi được hỏi — và nó bảo đảm không bỏ sót gì.
Khi khám ở nhiều nơi
Đây là tình huống mà việc khai báo dễ bị sót nhất.
Mỗi chuyên khoa tập trung vào phần của mình, và không ai thấy toàn cảnh.
Nguyên tắc: khai báo đầy đủ ở mọi nơi, mọi lần — kể cả khi nghĩ rằng thông tin không liên quan tới chuyên khoa đó.
Ở nhà thuốc
Khi mua thuốc không kê đơn, cũng nên nói về bệnh nền.
Nhiều thuốc thông thường có lưu ý riêng cho người có một số tình trạng nhất định — và dược sĩ sẽ tư vấn nếu biết.
Câu đơn giản: "Cháu đang có bệnh..., thuốc này dùng được không ạ?"
Trong cấp cứu
Đây là lúc thông tin quan trọng nhất và cũng là lúc bạn có thể không nói được.
Vì vậy nên có bản giấy trong ví, và nên nói cho người thân biết về các bệnh nền cũng như dị ứng của mình.
Một điều về sự trung thực
Có những thông tin người ta ngại nói: tiền sử bệnh mang định kiến xã hội, việc uống rượu, hút thuốc, dùng chất gây nghiện.
Nhưng đây là thông tin y khoa cần thiết để chọn thuốc an toàn — và nhân viên y tế có nghĩa vụ bảo mật.
Việc giữ lại thông tin chỉ tạo rủi ro cho chính người bệnh.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao bệnh nền ảnh hưởng tới lựa chọn thuốc?
Vì một số thuốc có thể làm nặng thêm bệnh sẵn có, hoặc bị chống chỉ định trong một số tình trạng nhất định. Ngoài ra bệnh nền cũng ảnh hưởng tới cách cơ thể xử lý thuốc.
Những bệnh nền nào cần đặc biệt khai báo?
Bệnh tim mạch, hen và bệnh phổi mạn tính, bệnh gan thận, tiểu đường, động kinh, bệnh tuyến giáp, glôcôm, phì đại tuyến tiền liệt và các bệnh tự miễn. Ngoài ra cần khai cả tiền sử dị ứng và tiền sử loét dạ dày.
Có cần khai cả bệnh đã khỏi không?
Nên khai, vì một số tiền sử vẫn ảnh hưởng tới lựa chọn thuốc kể cả khi tình trạng hiện tại đã ổn. Ví dụ tiền sử loét dạ dày hoặc tiền sử phản ứng với một loại thuốc.
Làm sao nhớ hết để khai báo?
Chuẩn bị sẵn một tờ tóm tắt gồm các bệnh đang có, các phẫu thuật đã trải qua, dị ứng và danh sách thuốc. Đưa tờ này ở mọi lần khám hiệu quả hơn nhiều so với cố nhớ khi được hỏi.