Danh sách càng dài thì khả năng kể đủ bằng trí nhớ càng thấp, nên với người cao tuổi thì mang cả túi đi là việc bắt buộc chứ không phải việc nên làm.
Vì sao người cao tuổi cần chú ý hơn
- Vì danh sách thường dài
- Danh sách càng dài thì kể bằng trí nhớ càng dễ sót
- Và thường có nhiều nơi cùng kê
- Mỗi nơi chỉ thấy phần của mình
- Mục thứ ba là chỗ khác với người trẻ
Người cao tuổi thường đi khám ở vài nơi khác nhau qua nhiều năm, nên bức tranh đầy đủ về những gì họ đang dùng chỉ tồn tại nếu có ai đó chịu ghép lại.
Con cháu giúp được gì
- Giữ tờ liệt kê
- Gom thuốc về một chỗ
- Và đi cùng khi đi khám
- Ba việc đó không cần hiểu biết gì về thuốc
- Mục thứ tư là điều đáng nói
Không ai trong nhà cần biết gì về dược lý để làm ba việc này, và chính vì vậy mà chúng là phần đóng góp thiết thực nhất mà con cháu có thể nhận.
Ông bà tự mua thêm thì sao
- Ghi ngay vào tờ liệt kê
- Hỏi nhẹ nhàng
- Đừng làm người ta thấy bị giám sát
- Bị giám sát thì lần sau họ giấu
- Mục thứ tư là hậu quả cần tránh
Cách hỏi quyết định việc người ta có kể thật hay không, và một giọng kiểm soát sẽ đẩy mọi thứ vào chỗ khuất thay vì đưa chúng ra ánh sáng.
Nhiều nơi cùng kê thì làm sao
- Nói cho mỗi nơi biết về các nơi kia
- Và đưa đơn của nơi này cho nơi kia xem
- Không ai phật lòng vì chuyện đó
- Họ cần biết để tự điều chỉnh
- Mục thứ ba là điều nên yên tâm
Người làm nghề nghiêm túc muốn có bức tranh đầy đủ hơn là muốn giữ riêng phần mình, nên việc bạn minh bạch với mọi nơi được đón nhận chứ không bị coi là thiếu tin tưởng.
Về chuyện thứ dùng đã lâu hay bị quên
- Thứ dùng nhiều năm thì không ai coi là đang dùng nữa
- Nó đã thành một phần của nếp sinh hoạt
- Và đó lại thường là thứ đáng kể nhất
- Mở túi ra thì nó tự hiện ra
- Mục thứ tư là cách gỡ
Câu hỏi bạn đang dùng gì thường chỉ khơi ra những thứ mới bắt đầu gần đây, còn phần nền đã chạy nhiều năm thì nằm ngoài tầm của câu hỏi ấy.
Về chuyện thuốc của hai người trong nhà
- Nhà có hai người cùng uống thuốc thì để hai chỗ riêng
- Ghi tên lên từng hộp
- Uống nhầm thuốc của nhau là chuyện có thật
- Và rất dễ xảy ra khi mắt đã kém
- Mục thứ ba là điều cần chặn
Hai hộp thuốc đặt cạnh nhau trông gần giống nhau với người nhìn không rõ, nên việc phân tách vật lý và ghi tên rõ ràng là biện pháp đáng làm ngay.
Về chuyện hỏi lại sau mỗi lần đổi đơn
- Mỗi lần có nơi nào đổi đơn thì cập nhật tờ liệt kê
- Và mang bản mới đi cho các nơi khác xem
- Đơn cũ để lại trong hồ sơ thì thành thông tin sai
- Cập nhật là việc nhỏ nhưng phải làm đều
- Mục thứ ba là chỗ hay hỏng
Một bản liệt kê lạc hậu được đưa ra với vẻ đầy đủ sẽ được tin là hiện trạng, và sai lệch đó khó phát hiện hơn nhiều so với việc không có bản nào.
Về chuyện người cao tuổi hay ngại phiền con cháu
- Nhiều người ngại nói vì sợ làm phiền
- Nên họ tự xoay và tự quyết
- Nói rõ là chuyện này không phiền ai cả
- Và nhắc lại nhiều lần cho tới khi họ tin
- Mục thứ ba là việc cần làm
Tâm lý ngại làm phiền là rào cản lớn hơn mọi rào cản kỹ thuật trong chuyện này, và gỡ nó cần sự kiên trì chứ không cần lý lẽ.
Về chuyện đi cùng thì đừng nói thay hết
- Đi cùng thì để ông bà tự kể phần của mình
- Mình chỉ bổ sung chỗ thiếu
- Nói thay hết thì người khám mất đi phần quan sát
- Cách kể của người bệnh cũng là thông tin
- Mục thứ ba là điều bị mất khi nói thay
Người khám không chỉ nghe nội dung mà còn quan sát cách người bệnh trình bày, nên một người đi cùng nói thay toàn bộ đã vô tình lấy đi một phần dữ kiện.
Về chuyện chia việc trong nhà
- Giao cho một người giữ hồ sơ và đi khám cùng
- Mỗi lần một người khác đi thì thông tin đứt quãng
- Một người theo suốt thì nhớ được cả quá trình
- Và người khám cũng quen mặt để trao đổi
- Mục thứ ba là cái lợi cộng dồn
Sự liên tục trong người đi cùng tạo ra một trí nhớ chung về cả quá trình, và điều đó có giá trị hơn nhiều so với việc chia đều lượt đi cho mọi người.
Về chuyện hỏi lại mỗi khi có nơi nào đổi đơn
- Một nơi đổi đơn thì các nơi khác cũng cần biết
- Mang bản mới đi cho họ xem ở lần gặp gần nhất
- Đừng đợi tới khi có chuyện mới nói
- Cập nhật đều thì không bên nào làm việc trên bản cũ
- Mục thứ ba là điều nên thành nếp
Mỗi lần một bên thay đổi mà các bên khác không biết thì bức tranh chung lại lệch thêm một chút, và sau vài lần như vậy thì không bên nào còn nhìn đúng hiện trạng nữa.
Ba câu hỏi trước khi uống một thang thuốc
- Thang này ai kê cho tôi
- Trong thang có những vị gì
- Tôi đang uống thuốc Tây nào
- Bài này thêm: tờ liệt kê của nhà đã cập nhật chưa
Ba câu đầu lặp lại ở mọi bài; dòng thứ tư là phần riêng của từng bài.
Trang này không nói liều, và đó là chủ ý
- Cùng một vị, liều khác nhau thì việc khác nhau
- Liều còn đổi theo người, theo thang, theo lúc
- Không ai định được liều cho người mình chưa gặp
- Nên phần đó thuộc về người kê thang
- Mục thứ ba là ranh giới của cả trang này
Trang này nói vị thuốc vốn được dùng làm gì và chế biến ra sao. Bao nhiêu và trong bao lâu thì người kê thang trả lời.
Hỏi thầy thuốc hoặc dược sĩ trước khi dùng, nếu
- Bạn đang uống thuốc Tây bất cứ loại nào
- Bạn đang có thai hoặc đang cho con bú
- Bạn sắp mổ hoặc vừa mổ xong
- Thang thuốc này không phải ai kê riêng cho bạn
- Hoặc bạn không rõ trong thang có vị gì
Năm điều này lặp lại ở mọi bài. Đây là lý do đủ để hỏi, không phải bảng để tự chấm — trang này không chẩn đoán và không kê đơn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người cao tuổi cần chú ý hơn?
Vì danh sách thường dài, và danh sách càng dài thì kể bằng trí nhớ càng dễ sót.
Con cháu giúp được gì?
Giữ tờ liệt kê, gom thuốc về một chỗ và đi cùng khi đi khám.
Ông bà tự mua thêm thì sao?
Ghi ngay vào tờ liệt kê. Hỏi nhẹ nhàng, đừng làm người ta thấy bị giám sát.
Nhiều nơi cùng kê thì làm sao?
Nói cho mỗi nơi biết về các nơi kia, và đưa đơn của nơi này cho nơi kia xem.
