Bảo quản thuốc tại nhà: nhiệt độ, ánh sáng và độ ẩm

Một viên thuốc được bảo quản sai có thể mất tác dụng trước hạn, hoặc trong một số trường hợp tạo ra các sản phẩm phân huỷ không mong muốn.

Và nơi nhiều người để thuốc nhất lại là nơi tệ nhất.

Ba yếu tố gây hại

Nhiệt độ

Nhiệt độ cao đẩy nhanh mọi phản ứng hoá học, bao gồm cả quá trình phân huỷ thuốc.

Điểm quan trọng: sự dao động cũng có hại, không chỉ mức nhiệt cao. Một nơi nóng lên rồi nguội đi liên tục có hại hơn một nơi hơi ấm nhưng ổn định.

Độ ẩm

Nước làm nhiều hoạt chất phân huỷ, làm viên nén mềm hoặc vỡ, và tạo điều kiện cho nấm mốc.

Đây là yếu tố bị xem nhẹ nhất.

Ánh sáng

Một số hoạt chất bị phân huỷ bởi ánh sáng, đặc biệt ánh sáng mặt trời trực tiếp.

Đây là lý do nhiều thuốc được đóng trong lọ màu tối hoặc vỉ nhôm.

Vì sao phòng tắm là nơi tệ nhất

Tủ thuốc trong phòng tắm là hình ảnh quen thuộc, nhưng nó kết hợp cả hai yếu tố gây hại nhất:

• Độ ẩm rất cao mỗi lần có người tắm.
• Nhiệt độ dao động mạnh trong ngày.

Thuốc để trong phòng tắm có thể mất tác dụng trước hạn ghi trên hộp.

Các nơi khác cần tránh

• Bệ cửa sổ — ánh sáng trực tiếp và nhiệt độ cao.
• Gần bếp — nóng và ẩm.
• Trên nóc tủ lạnh — bề mặt này ấm do máy toả nhiệt.
• Trong xe ô tô — nhiệt độ trong xe đỗ ngoài nắng có thể rất cao.
• Túi xách để ngoài nắng.

Mục về ô tô đáng chú ý: nhiều người để sẵn thuốc trong xe cho tiện, nhưng đây là điều kiện bảo quản rất xấu.

Nơi phù hợp

Một ngăn tủ hoặc hộp đựng ở nơi:

• Mát, không gần nguồn nhiệt.
• Khô ráo.
• Tránh ánh sáng trực tiếp.
• Nhiệt độ ổn định.
• Xa tầm tay trẻ em.

Phòng ngủ hoặc phòng khách thường phù hợp hơn phòng tắm và bếp.

Giữ nguyên bao bì gốc

Vỉ nhôm và lọ thuốc được thiết kế để bảo vệ thuốc khỏi ánh sáng và độ ẩm.

Nên:

• Giữ thuốc trong vỉ cho tới khi dùng.
• Không đổ thuốc từ nhiều loại vào chung một lọ.
• Giữ lại gói hút ẩm trong lọ nếu có — nó có tác dụng.
• Đóng nắp chặt sau mỗi lần dùng.
• Giữ lại hộp và tờ hướng dẫn.

Về hộp chia thuốc

Hộp chia thuốc rất hữu ích cho việc tuân thủ, nhưng nó đặt thuốc ra ngoài bao bì bảo vệ.

Cách cân bằng:

• Chỉ chia cho một tuần, không chia cho cả tháng.
• Để hộp chia ở nơi khô mát.
• Hỏi dược sĩ xem thuốc của mình có chịu được việc này không — một số thuốc nhạy cảm với độ ẩm không nên tách khỏi vỉ.

Thuốc cần bảo quản lạnh

Một số thuốc yêu cầu để trong tủ lạnh. Với nhóm này:

• Để ở ngăn mát, không để ngăn đá — đông lạnh có thể phá huỷ thuốc.
• Không để ở cánh cửa tủ lạnh — nhiệt độ dao động nhiều nhất ở đó.
• Để trong hộp riêng, tránh tiếp xúc với thực phẩm.
• Chú ý khi mất điện kéo dài.
• Hỏi cách xử lý khi đi xa.

Ngược lại, không tự ý cho thuốc vào tủ lạnh nếu hướng dẫn không yêu cầu — một số thuốc bị ảnh hưởng bởi lạnh, và độ ẩm trong tủ lạnh cũng là vấn đề.

Dấu hiệu thuốc có thể đã hỏng

Viên nén và viên nang

• Đổi màu, xuất hiện đốm.
• Vỡ vụn, mềm, dính.
• Có mùi lạ.
• Nang bị chảy, dính vào nhau.

Thuốc nước

• Đục, đổi màu.
• Có cặn không tan khi lắc.
• Tách lớp không hoà lại được.
• Mùi lạ.

Kem và thuốc mỡ

• Tách dầu.
• Đổi màu hoặc mùi.
• Kết cấu thay đổi.

Khi nghi ngờ: không dùng, hỏi dược sĩ.

Lưu ý: thuốc có thể mất tác dụng mà không có dấu hiệu nhìn thấy được — nên việc không thấy gì bất thường không đảm bảo thuốc còn tốt nếu điều kiện bảo quản đã sai.

Khi mang thuốc đi xa

• Mang trong hành lý xách tay, không ký gửi — khoang hành lý có thể rất lạnh.
• Giữ nguyên bao bì gốc có nhãn.
• Mang theo đơn thuốc hoặc danh sách.
• Với thuốc cần lạnh, hỏi trước về cách vận chuyển.
• Không để trong xe đỗ ngoài nắng.
• Chia làm hai phần để hai nơi, phòng thất lạc.

Rà soát định kỳ

Vài tháng một lần, nên:

• Kiểm tra hạn dùng.
• Loại bỏ thuốc đã hết hạn hoặc có dấu hiệu hỏng.
• Loại bỏ thuốc không còn dùng.
• Kiểm tra nhãn còn đọc được không.

Việc này giữ cho tủ thuốc gọn và tránh nhầm lẫn khi cần dùng gấp.

Câu hỏi thường gặp