Toàn bộ hệ tính vị tồn tại để ghép thang với người, nên một thang tốt cho tất cả là điều mâu thuẫn với chính cách nghề này làm việc.
Có bài thuốc nào ai uống cũng tốt không
- Không
- Cả hệ tính vị tồn tại chính là để ghép thang với từng người
- Nếu có bài dùng chung thì cả hệ đó là thừa
- Một lời rao kiểu đó tự nó đã nói lên điều gì
- Mục thứ tư là cách nhận ra
Khi nghe ai đó giới thiệu một bài thuốc hợp với mọi người, bạn không cần biết gì về bài thuốc ấy vẫn nhận ra lời giới thiệu đang đi ngược lại nguyên tắc của chính nghề.
Vậy sao có những bài thuốc nổi tiếng
- Bài nổi tiếng là khung
- Người kê vẫn gia giảm theo người trước khi dùng
- Phần gia giảm mới là phần dành cho bạn
- Cùng một bài cổ, hai người nhận về hai thang
- Mục thứ ba là phần không thấy trong sách
Những bài thuốc được ghi lại trong sách là điểm xuất phát chứ không phải bản cuối, và phần điều chỉnh cho từng người là phần không sách nào viết sẵn được.
Uống thang của người nhà thì sao
- Đừng uống
- Cùng nhà không có nghĩa là cùng thể trạng
- Cũng không có nghĩa là cùng thuốc đang dùng
- Người nhà bạn có thể đang uống thứ mà bạn không biết
- Mục thứ ba là chỗ nguy nhất
Việc dùng chung thang trong nhà diễn ra rất tự nhiên vì tiếc của và vì thương nhau, và chính sự tự nhiên đó làm cho không ai dừng lại nghĩ tới những thứ người kia đang uống.
Thế thì phải đi khám mỗi lần à
- Mỗi đợt mới thì nên
- Thang cũ phản ánh bạn của lần khám trước
- Không phải bạn hôm nay
- Giữa hai đợt thì mọi thứ đã khác đi ít nhiều
- Mục thứ hai là cách hiểu đúng về đơn cũ
Một tờ đơn ghi lại kết luận của một buổi khám cụ thể, nên giá trị của nó gắn với thời điểm đó và giảm dần theo mỗi tuần trôi qua.
Về chuyện thang hợp lần trước chưa chắc hợp lần này
- Cùng một người, hai đợt khác nhau vẫn có thể khác thang
- Vì hoàn cảnh đã khác
- Thấy đơn mới khác đơn cũ là chuyện bình thường
- Đừng yêu cầu kê lại y như lần trước
- Mục thứ tư là điều nên bỏ
Yêu cầu được kê lại đúng thang cũ nghe rất hợp lý vì lần trước đã ổn, nhưng nó buộc người kê bỏ qua tất cả những gì họ vừa quan sát được ở bạn hôm nay.
Về chuyện đừng chia thang cho nhau
- Thang thừa thì đừng chia cho người khác
- Cũng đừng để dành cho lần sau của chính mình
- Hỏi người kê xem nên làm gì với phần còn lại
- Họ có câu trả lời cho cả hai chuyện đó
- Mục thứ ba là cách xử lý đúng
Phần thuốc còn lại sau một đợt là tình huống rất hay gặp và có cách xử lý rõ ràng, nhưng cách đó phải hỏi chứ không tự nghĩ ra được.
Về chuyện trẻ em không phải người lớn thu nhỏ
- Đừng chia nhỏ thang của người lớn cho trẻ
- Đây không phải chuyện chia đôi hay chia ba
- Thang cho trẻ là thang riêng
- Phải do người khám cho trẻ kê
- Mục thứ ba là điều tuyệt đối
Cách tính cho trẻ em khác hẳn về bản chất chứ không phải khác về tỷ lệ, nên mọi phép chia nhỏ từ thang của người lớn đều không có cơ sở nào.
Về chuyện người có thai thì hỏi trước mọi thứ
- Đang có thai hoặc đang cho con bú thì hỏi trước khi dùng bất cứ vị gì
- Kể cả vị nghe rất quen
- Kể cả thứ vốn dùng trong bếp
- Hỏi cả bên Đông y lẫn bên đang theo dõi thai
- Mục thứ tư là điều nhiều người bỏ sót
Người theo dõi thai cần biết mọi thứ đang được đưa vào cơ thể, và việc kể cho họ nghe không phải là xin phép mà là cung cấp thông tin để họ làm được việc của mình.
Về chuyện người cao tuổi dùng nhiều thứ cùng lúc
- Người cao tuổi thường đang uống nhiều thuốc
- Càng nhiều thứ thì càng phải kể đủ
- Mang cả túi thuốc đi khám là cách chắc nhất
- Kể miệng thì luôn sót vài loại
- Mục thứ ba là cách làm thực tế
Không ai nhớ hết được danh sách thuốc của mình khi nó dài, nên mang nguyên cả túi đi là cách đơn giản nhất để không bỏ sót thứ nào.
Về chuyện đây là điều cả trang này lặp lại
- Thang được kê theo người
- Nên không dùng chung, không dùng lại, không chia nhau
- Ba điều đó quay lại ở mọi chuyên mục
- Không phải vì khó hiểu mà vì dễ quên lúc cần
- Mục thứ tư là lý do nhắc nhiều
Những điều đơn giản nhất lại là những điều bị bỏ qua nhiều nhất vào đúng lúc tiện tay, nên chúng được nhắc lại ở mọi bài chứ không chỉ ở nơi nói về chúng.
Về chuyện thang dùng chung trong nhà rất khó gỡ
- Một khi cả nhà quen uống chung thì khó nói lại
- Vì nói ra nghe như chê người mua thuốc
- Nên nói sớm, lúc chưa thành nếp
- Và nói bằng lý do chứ không bằng lời cấm
- Mục thứ ba là thời điểm nên nói
Một thói quen trong nhà càng để lâu càng dính vào tình cảm của người lập ra nó, nên việc nói lại sớm vừa dễ hơn cho bạn vừa nhẹ hơn cho người nghe.
Ba câu hỏi trước khi uống một thang thuốc
- Thang này ai kê cho tôi
- Trong thang có những vị gì
- Tôi đang uống thuốc Tây nào
- Bài này thêm: thang này có phải kê riêng cho tôi không
Ba câu đầu lặp lại ở mọi bài; dòng thứ tư là phần riêng của từng bài.
Trang này không nói liều, và đó là chủ ý
- Cùng một vị, liều khác nhau thì việc khác nhau
- Liều còn đổi theo người, theo thang, theo lúc
- Không ai định được liều cho người mình chưa gặp
- Nên phần đó thuộc về người kê thang
- Mục thứ ba là ranh giới của cả trang này
Trang này nói vị thuốc vốn được dùng làm gì và chế biến ra sao. Bao nhiêu và trong bao lâu thì người kê thang trả lời.
Hỏi thầy thuốc hoặc dược sĩ trước khi dùng, nếu
- Bạn đang uống thuốc Tây bất cứ loại nào
- Bạn đang có thai hoặc đang cho con bú
- Bạn sắp mổ hoặc vừa mổ xong
- Thang thuốc này không phải ai kê riêng cho bạn
- Hoặc bạn không rõ trong thang có vị gì
Năm điều này lặp lại ở mọi bài. Đây là lý do đủ để hỏi, không phải bảng để tự chấm — trang này không chẩn đoán và không kê đơn.
Câu hỏi thường gặp
Có bài thuốc nào ai uống cũng tốt không?
Không. Cả hệ tính vị tồn tại chính là để ghép thang với từng người.
Vậy sao có những bài thuốc nổi tiếng?
Bài nổi tiếng là khung. Người kê vẫn gia giảm theo người trước khi dùng.
Uống thang của người nhà thì sao?
Đừng uống. Cùng nhà không có nghĩa là cùng thể trạng hay cùng thuốc đang dùng.
Thế thì phải đi khám mỗi lần à?
Mỗi đợt mới thì nên. Thang cũ phản ánh bạn của lần khám trước, không phải bạn hôm nay.
