Nước thuốc đã sắc rồi thì giữ thế nào

Nước sắc là thứ dễ hỏng và hỏng âm thầm, nên mọi câu hỏi về việc giữ nó đều nên hỏi người kê chứ không suy từ thói quen bếp núc.

Nước sắc để được bao lâu

• Hỏi người kê thang
• Con số đó gắn với thang của bạn
• Không có mức chung cho mọi thang
• Cũng không suy được từ thang trước
• Mục thứ ba là điều cần rõ

Mỗi bài thuốc có đặc điểm riêng nên khoảng giữ được của nước sắc cũng khác nhau, và việc lấy con số của lần trước áp sang lần này là một phép suy không có cơ sở.

Cất tủ lạnh được không

• Hỏi trước
• Và nếu được thì cũng phải đậy kín
• Để riêng, không để cạnh thức ăn
• Mùi đi cả hai chiều trong tủ lạnh
• Mục thứ tư là điều hay bị quên

Trong một ngăn tủ lạnh chật thì mùi truyền qua lại rất nhanh, nên một hộp nước thuốc không đậy kín vừa nhiễm mùi vừa làm ám mùi những thứ bên cạnh.

Hâm lại được không

• Hỏi luôn khi hỏi cách giữ
• Đừng hâm đi hâm lại nhiều lần
• Mỗi lần hâm là một lần đưa nó qua một vòng nóng lạnh
• Và chia sẵn từng phần thì bớt được chuyện đó
• Mục thứ tư là cách làm gọn

Chia sẵn thành từng phần dùng ngay sau khi sắc làm cho mỗi lần chỉ lấy ra đúng phần cần, và như vậy phần còn lại không phải chịu thêm vòng nóng lạnh nào.

Thấy nghi thì có nên uống không

• Không
• Nghi thì bỏ
• Và kể lại cho người kê biết
• Đừng tiếc một mẻ mà uống thử xem sao
• Mục thứ tư là điều cần dứt khoát

Sự tiếc của là lý do rất thật khiến người ta uống một mẻ mình đang nghi ngờ, và đó là một phép đánh đổi không cân xứng ở mọi tình huống.

Về chuyện mùi và vị đổi là dấu hiệu sớm

• Mùi và vị thường đổi trước khi nhìn thấy gì
• Nhớ mùi của mẻ lúc mới sắc
• Có mốc để so thì nhận ra ngay
• Không có mốc thì ngửi cũng không kết luận được
• Mục thứ ba là điều cần làm từ đầu

Mọi phép so đều cần một mốc, và mốc ở đây là ấn tượng về mẻ lúc vừa sắc xong, nên vài giây chú ý trong lần đầu làm cho những lần kiểm sau có ý nghĩa.

Về chuyện đựng bằng gì

• Hỏi luôn nên đựng bằng gì
• Đừng dùng lại chai lọ từng đựng thứ khác
• Mùi cũ còn lại và bạn không biết nó là gì
• Đồ đựng sạch và kín là đủ
• Mục thứ ba là lý do

Một chai từng đựng nước ngọt hay dầu ăn giữ lại mùi rất lâu, và khi nước thuốc nhiễm mùi đó thì bạn mất luôn khả năng dùng mùi làm dấu hiệu nhận biết.

Về chuyện ghi giờ sắc lên phần đã chia

• Ghi ngày và buổi sắc lên từng phần
• Không ghi thì vài phần lẫn vào nhau
• Và không biết phần nào cũ phần nào mới
• Một chữ ghi thêm tránh được cả một lần đoán
• Mục thứ ba là điều hay xảy ra

Khi trong tủ có nhiều phần trông giống nhau thì thứ tự trước sau biến mất rất nhanh, và không có cách nào dựng lại nó ngoài việc ghi ngay từ lúc chia.

Về chuyện không mang theo khi đi xa

• Đi xa thì hỏi trước xem nên làm thế nào
• Đừng tự mang nước sắc đi cả ngày trong túi
• Nhiệt độ trong túi xách đổi liên tục
• Người kê có cách khác cho những ngày như vậy
• Mục thứ tư là điều nên hỏi trước chuyến đi

Những ngày đi xa là lúc đợt thuốc dễ bị gián đoạn nhất, và hỏi trước một câu sẽ tránh được cả việc bỏ dở lẫn việc mang theo một thứ đã hỏng.

Về chuyện đừng dồn phần thừa lại với nhau

• Còn thừa phần cũ thì đừng đổ chung với mẻ mới
• Trộn rồi thì cả hai cùng tính theo phần cũ
• Và bạn mất luôn dấu vết ngày giờ
• Để riêng rồi quyết định từng phần một
• Mục thứ hai là hậu quả của việc dồn

Việc dồn cho gọn là phản xạ tự nhiên trong bếp, nhưng ở đây nó kéo phần mới xuống ngang phần cũ và xoá mất thông tin duy nhất để phân biệt chúng.

Về chuyện bỏ đi thì bỏ cho gọn

• Quyết định bỏ thì bỏ ngay
• Đừng để lại trong tủ lạnh rồi quên
• Thứ đã định bỏ mà còn trong nhà thì sớm muộn có người uống
• Bỏ và nói cho cả nhà biết là đã bỏ
• Mục thứ ba là lý do

Một phần thuốc đã bị loại nhưng vẫn nằm trong tủ trông y hệt phần còn dùng được, nên nó sẽ được ai đó lấy ra dùng nếu không được đưa ra khỏi nhà ngay.

Về chuyện đừng để chung với thuốc của người khác

• Nhà có hai người uống thuốc thì để hai chỗ riêng
• Hai phần nước sắc trông gần như nhau
• Ghi tên lên từng phần
• Uống nhầm thang của người khác là chuyện có thật
• Mục thứ tư là điều cần chặn

Sự giống nhau về hình thức giữa hai phần nước sắc là gần như tuyệt đối, nên phép phân biệt duy nhất còn lại là dòng tên được ghi lên từng phần ngay khi chia.

Ba câu hỏi trước khi uống một thang thuốc

• Thang này ai kê cho tôi
• Trong thang có những vị gì
• Tôi đang uống thuốc Tây nào
• Bài này thêm: phần này sắc từ lúc nào

Ba câu đầu lặp lại ở mọi bài; dòng thứ tư là phần riêng của từng bài.

Trang này không nói liều, và đó là chủ ý

• Cùng một vị, liều khác nhau thì việc khác nhau
• Liều còn đổi theo người, theo thang, theo lúc
• Không ai định được liều cho người mình chưa gặp
• Nên phần đó thuộc về người kê thang
• Mục thứ ba là ranh giới của cả trang này

Trang này nói vị thuốc vốn được dùng làm gì và chế biến ra sao. Bao nhiêu và trong bao lâu thì người kê thang trả lời.

Hỏi thầy thuốc hoặc dược sĩ trước khi dùng, nếu

• Bạn đang uống thuốc Tây bất cứ loại nào
• Bạn đang có thai hoặc đang cho con bú
• Bạn sắp mổ hoặc vừa mổ xong
• Thang thuốc này không phải ai kê riêng cho bạn
• Hoặc bạn không rõ trong thang có vị gì

Năm điều này lặp lại ở mọi bài. Đây là lý do đủ để hỏi, không phải bảng để tự chấm — trang này không chẩn đoán và không kê đơn.

Câu hỏi thường gặp