Dược liệu trong nhà để được bao lâu

Thuốc Bắc khô không hỏng theo kiểu thức ăn thiu, nó xuống dần rồi mốc từ bên trong, và mắt thường là công cụ rất kém để nhận ra.

Dược liệu khô để được bao lâu

• Tuỳ vị và tuỳ cách cất
• Hỏi nơi bán hạn dùng của chính lô đó
• Thay vì áng chừng theo kinh nghiệm
• Mỗi lô một khác, không có con số chung
• Mục thứ hai là cách duy nhất biết chắc

Không có một mốc thời gian dùng chung cho mọi vị thuốc, và việc lấy kinh nghiệm của một vị áp sang vị khác là chỗ sinh ra phần lớn những lô hỏng trong nhà.

Cất thế nào cho đúng

• Kín, khô, tránh nắng
• Tránh chỗ có hơi nước như gần bếp hay gần bồn rửa
• Hơi nước là kẻ thù lớn nhất
• Lọ kín hơn túi, và túi buộc kín hơn túi để hở
• Mục thứ ba là điều cần nhớ nhất

Phần lớn dược liệu hỏng trong nhà không phải vì để quá lâu mà vì bị đặt cạnh một nguồn hơi nước, và gian bếp là nơi có nhiều nguồn như vậy nhất.

Dấu hiệu nào thì nên bỏ

• Mùi lạ, mốc, mọt
• Đổi màu hoặc mềm ẩm khi bóp
• Nghi ngờ thì hỏi trước khi dùng
• Đừng phơi lại rồi dùng tiếp
• Mục thứ tư là việc nhiều người vẫn làm

Phơi lại một mẻ đã mốc chỉ làm bề mặt khô lại chứ không lấy đi được thứ đã sinh ra bên trong, nên cách xử lý đó tạo ra cảm giác an toàn mà không tạo ra sự an toàn.

Có nên để tủ lạnh không

• Hỏi người bán trước
• Tủ lạnh có hơi nước nên không phải vị nào cũng hợp
• Lấy ra lấy vào thì đọng nước trên bề mặt
• Đọng nước nhiều lần là hỏng nhanh hơn để ngoài
• Mục thứ ba là cơ chế làm hỏng

Mỗi lần một túi lạnh được mang ra không khí ấm thì hơi nước ngưng lại trên nó, và chuỗi những lần như vậy đưa ẩm vào đúng thứ mà bạn đang cố giữ khô.

Về chuyện chia nhỏ ra từng phần

• Chia sẵn thành từng phần dùng
• Mỗi lần chỉ mở một phần
• Phần còn lại không bị đụng tới
• Mở đi mở lại một lọ lớn là đưa ẩm vào dần
• Mục thứ tư là lý do nên chia

Số lần mở nắp là thứ quyết định tuổi thọ của một lọ dược liệu nhiều hơn cả thời gian, nên chia nhỏ ngay từ đầu là cách giảm con số đó xuống.

Về chuyện ghi ngày mua lên gói

• Ghi ngày mua ngay lên gói
• Viết bằng bút không phai
• Vài tháng sau không ai nhớ mua lúc nào
• Không có ngày thì mọi quyết định bỏ hay dùng đều là đoán
• Mục thứ tư là lý do

Câu hỏi thứ đầu tiên khi nghi một gói thuốc là nó đã ở đây bao lâu rồi, và nếu không có ngày ghi sẵn thì câu đó không bao giờ có câu trả lời đáng tin.

Về chuyện đừng trộn lô mới vào lô cũ

• Mua lô mới thì để riêng
• Đừng đổ vào chung lọ với phần cũ
• Trộn rồi thì mất hết dấu vết ngày tháng
• Và một phần hỏng làm hỏng cả lọ
• Mục thứ ba là điều mất đi khi trộn

Việc dồn cho gọn xoá mất khả năng biết phần nào đến trước phần nào đến sau, và từ đó thì cả lọ chỉ còn dùng được theo cảm tính.

Về chuyện xem lại tủ thuốc theo mùa

• Đặt một mốc xem lại, ví dụ mỗi khi đổi mùa
• Mở ra ngửi và nhìn từng gói
• Cái nào nghi thì bỏ
• Không có mốc thì không ai mở ra xem cả
• Mục thứ tư là lý do cần mốc

Một tủ thuốc không có lịch kiểm sẽ chỉ được mở ra đúng lúc cần dùng, tức là đúng lúc người ta ít có tâm trí nhất để phát hiện ra điều bất thường.

Về chuyện bỏ đi thì bỏ cho đúng

• Dược liệu hỏng thì bỏ, đừng cho ai
• Cũng đừng để nấu cho vật nuôi
• Gói kín rồi bỏ vào rác
• Đừng để lẫn trong bếp rồi quên mất
• Mục thứ ba là cách làm gọn

Một gói đã quyết định bỏ mà vẫn nằm trong bếp thì sớm muộn cũng có người lấy dùng, nên việc đưa nó ra khỏi nhà ngay là phần không thể thiếu của quyết định ấy.

Về chuyện hỏi lại nếu đã để quá lâu

• Thang kê từ lâu mà giờ mới uống thì hỏi lại
• Hỏi cả về chất lượng lẫn về việc còn hợp hay không
• Người bạn của hôm nay khác người bạn của mấy tháng trước
• Thang cũ chưa chắc còn đúng
• Mục thứ ba là lý do quan trọng hơn cả chuyện hỏng

Câu hỏi thật sự không chỉ là gói thuốc còn dùng được không mà là bài thuốc ấy còn hợp với bạn lúc này không, và cả hai vế đều thuộc về người kê thang.

Về chuyện mùi là dấu hiệu tới sớm nhất

• Mùi thường đổi trước khi màu đổi
• Nên mở ra ngửi là phép kiểm nhanh nhất
• Ngửi lúc vừa mua để nhớ mùi ban đầu
• Không có mùi gốc để so thì ngửi cũng không nói lên gì
• Mục thứ ba là bước hay bị bỏ

Phép so nào cũng cần một mốc, và mốc ở đây là mùi của chính gói thuốc lúc mới mở, nên vài giây ngửi trong ngày đầu tiên làm cho mọi lần kiểm về sau có ý nghĩa.

Ba câu hỏi trước khi uống một thang thuốc

• Thang này ai kê cho tôi
• Trong thang có những vị gì
• Tôi đang uống thuốc Tây nào
• Bài này thêm: gói thuốc này đã ở trong nhà bao lâu rồi

Ba câu đầu lặp lại ở mọi bài; dòng thứ tư là phần riêng của từng bài.

Trang này không nói liều, và đó là chủ ý

• Cùng một vị, liều khác nhau thì việc khác nhau
• Liều còn đổi theo người, theo thang, theo lúc
• Không ai định được liều cho người mình chưa gặp
• Nên phần đó thuộc về người kê thang
• Mục thứ ba là ranh giới của cả trang này

Trang này nói vị thuốc vốn được dùng làm gì và chế biến ra sao. Bao nhiêu và trong bao lâu thì người kê thang trả lời.

Hỏi thầy thuốc hoặc dược sĩ trước khi dùng, nếu

• Bạn đang uống thuốc Tây bất cứ loại nào
• Bạn đang có thai hoặc đang cho con bú
• Bạn sắp mổ hoặc vừa mổ xong
• Thang thuốc này không phải ai kê riêng cho bạn
• Hoặc bạn không rõ trong thang có vị gì

Năm điều này lặp lại ở mọi bài. Đây là lý do đủ để hỏi, không phải bảng để tự chấm — trang này không chẩn đoán và không kê đơn.

Câu hỏi thường gặp